محمد سعيد جانب اللهى
251
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
را بالا مىآورند ( منصورىزاده و شمس الدينى : 198 ) . افتادگى ناف : گاهى در محل ناف دردهاى شديدى مىگيرد كه علت آن را افتادگى ناف مىدانند . ناف چهار پايه دارد كه گاهى آب در آن جمع مىشود و به اصطلاح مىافتد . در اصفهان با ماساژ دادن ناف آن را جا مىاندازند ( جانب اللهى و آذرمهر : 22 ) . يرقان : در زنجان اگر بيمار به مدت يك ماه با پاى پياده و برهنه راه برود درمان مىشود ( سپهرفر و ديگران : 247 ) . چشمدرد : در شوش زنانى معروف به پيش درآر با نوك زبان اشياى خارجىاى كه وارد چشم شده است ، بيرون مىآورند ( ترابزاده و ديگران : 143 ) . زايمان : ( - حمامدرمانى زائو ، طب زنان ) . رنگدرمانى سرخك : در روستاى دربند اروميه براى بيرون آمدن جوشهاى سرخك ، بيمار را در رختخواب قرمز مىخوابانند و پردهء قرمز بر پنجره مىكشند و به بيمار لباس قرمز مىپوشانند ( مجيدى خامنه : 94 ) . در خراسان بايد لباس سرخ بر مريض بپوشانند تا دانه بيرون بريزد ( شكورزاده : 268 ) . در روستاى واسكس ( قائمشهر ) شكر سرخ به كودك مىخورانند ( حسنى و ديگران ، 1382 : 245 ) . سياهسرفه : در زنجان شير الاغى كه ابلق باشد به بيمار مىدهند ( سپهرفر و ديگران : 245 ) . سل : در روستاى تلخاب ( زنجان ) با نوشيدن شير الاغ سفيدرنگ درمان مىكنند ( سپهرفر و ديگران : 239 ) . زردى : در روستاى دوك ( قائمشهر ) شير گاو زرد را به مريض مىدهند ( حسنى ، 1382 : 244 ) . نازايى : در قائمشهر چهل تار رنگى به پايين دامن زن نازا مىدوزند ( همان : 250 ) . مسئلهء رنگ در پوستدرمانى هم نقش عمدهاى دارد و براى هر مرض رنگ پوست خاصى را مؤثر مىدانند ( - پوستدرمانى ) . انتقالدرمانى راه درمان بعضى از امراض با انتقال به مكان يا شخص ديگر است . زكام : در تهران از كسى به شوخى مىپرسند : « بز از كوه بهتر بالا مىرود ، يا دزد ؟ » طرف خواه بگويد دزد ، يا بز ، در جواب مىگويد : « زكامم را بدزد » . يا پياز را گاز زده روى بام همسايه بيندازد ( هدايت : 54 ) .